Koolhydraten in kattenvoer: hoeveel is te veel?
Koolhydraten in kattenvoer beoordeel je op energiebasis (ME%). Voor een gezonde kat houd ik 5 tot 25% aan, met 25% als plafond.
In vrijwel elk droogvoer staan zetmelen of granen in de ingrediëntenlijst. Niet omdat een kat ze nodig heeft, maar omdat een brok zonder zetmeel als bindmiddel uit elkaar valt en gruis wordt. De vraag is dus niet of er koolhydraten in zitten, maar hoeveel, en waar je dat aan afmeet.
Wat doet een kat met koolhydraten?
Een kat kan koolhydraten wel degelijk verteren. Hij is er alleen slecht in, en dat verschil is belangrijk: het is een nuance, geen absoluut nee.
De alvleesklier van de kat geeft 43 keer minder amylase af dan die van de hond. Amylase werkt bovendien het beste bij een zuurgraad van pH 6,5 tot 7,5, terwijl het duodenum van de kat gemiddeld op pH 5,7 zit. Ook daar gaat werking verloren. Glucose wordt bij de kat twee keer zo langzaam opgenomen als bij de hond, doordat hij minder glucokinase heeft.
Melksuiker en sucrose breken katten slecht af. Gasvorming, dunne ontlasting en buikpijn zijn daarvan het gevolg. Kittens hebben nog wel lactase voor de moedermelk, volwassen katten niet.
Hoeveel koolhydraten mag kattenvoer bevatten?
Er is geen wettelijke grens. Dit is de bandbreedte die ik aanhoud, altijd op energiebasis:
|
Situatie |
Koolhydraten ME% |
Toelichting |
|
Gezonde kat |
5 tot 25 |
6 tot 7% ondersteunt het brein; mijn eigen voorkeur ligt op 12 tot 14% |
|
Plafond |
25 maximum |
Onder 25% zag men geen katten met meer dan 1 mmol stijging |
|
Verhoogd risico |
circa 20 of lager |
Overgewicht, prednisongebruik of genetische aanleg |
|
Weinig keuze |
onder 30 |
Alleen als de kat koste wat kost moet blijven eten |
Gemiddeld regulier natvoer voor gezonde volwassen katten zit rond 5 a 10% koolhydraten op energiebasis. Bij droogvoer loopt het veel verder uiteen.
Waarom het etiket je dit niet vertelt
Koolhydraten staan niet op de verpakking; fabrikanten zijn niet verplicht ze te vermelden. De cijfers die er wel staan zijn de analytische bestanddelen, en die staan op de voeding zoals je hem geeft, inclusief vocht. Je kunt twee voedingen daardoor niet zomaar naast elkaar leggen.
Je berekent koolhydraten door alle vermelde percentages op te tellen en van 100 af te trekken. Daarna reken je door naar energiebasis, met 3,5 kcal per gram voor eiwit, 8,5 kcal per gram voor vet en 3,5 kcal per gram voor koolhydraten. Wil je die stappen niet handmatig doen, gebruik dan koolhydraten in kattenvoer berekenen of de kattenvoer rekenmachine.
Een bruikbare vuistregel voor brok: staat er 30%-35% ruw eiwit op het etiket, dan haalt die voeding op energiebasis vrijwel zeker de gewenste ondergrens niet. Voor natvoer gaat die vuistregel niet op, door het vochtverschil.
Beoordeel koolhydraten nooit los
Een koolhydraatpercentage op zichzelf zegt te weinig. Je kijkt er altijd bij naar het eiwitgehalte en de calorische waarde.
Het duidelijkste voorbeeld staat in mijn eigen assortiment. Farmina N&D voor de gecastreerde kat zit op circa 22% koolhydraten op energiebasis, hoger dan de Adult-lijn. Maar het eiwit ligt op 49% op energiebasis en het is een van de caloriearmste brokken op de markt. In die combinatie is 22% goed te verantwoorden, juist voor een kat die iets te zwaar is.
Ter vergelijking, op energiebasis en met het eiwit erbij: Thrive droogvoer met kip zit op 11% koolhydraten bij 48% eiwit, Farmina N&D Adult op 16% bij 40% eiwit en Thrive vis op 25% bij 37,2% eiwit. Van Ziwi Peak Air-Dried (4 tot 5%), Power of Nature (5%), Natural Health (16%) en Carnilove (23 tot 25%) zijn de koolhydraatcijfers bekend, maar niet op dezelfde grondslag; leg die dus niet zomaar naast de vorige rij. Voor eiwit houd ik 37% op energiebasis aan als absolute ondergrens en 40 tot 52% als de gezonde bandbreedte.
Wanneer koolhydraten wel een probleem worden
Koolhydraten veroorzaken geen diabetes. Dat is een stelling die je vaak leest en die niet klopt. Ze kunnen wel de druppel zijn bij een kat met aanleg of met overgewicht, en dat is precies waarom ik er aandacht aan besteed.
In onderzoek leidde een toename van 44% lichaamsgewicht bij de helft van de katten tot glucose-intolerantie. Bij katten die al een lagere insulinegevoeligheid hadden, gaf gewichtstoename drie keer zoveel kans daarop. Het gewicht is dus de hefboom, niet het koolhydraatpercentage alleen.
Twee dingen doen er verder aantoonbaar toe. De bron telt mee: rijst geeft een hogere piek dan een combinatie van mais en sorghum, en rijst raad ik daarom af. En de portiegrootte telt mee: dezelfde voeding bleef bij vrije verstrekking onder een stijging van 1 mmol per liter, terwijl die in maaltijdvorm daarboven uitkwam.
Graanvrij is niet hetzelfde als koolhydraatarm
Graanvrij betekent geen tarwe, mais of rijst. Fabrikanten vervangen dat vaak door aardappel, erwt of tapioca, en planten bestaan voor 60 tot 90% van de droge stof uit koolhydraten. Bereken dus altijd het werkelijke gehalte in plaats van af te gaan op de claim. Kijk je naar kattenvoer zonder granen, reken dan alsnog door.
Veelgestelde vragen over koolhydraten in kattenvoer
Hoeveel koolhydraten mag kattenvoer bevatten?
Voor een gezonde kat houd ik 5 tot 25% op energiebasis aan, met 25% als plafond. Heeft je kat overgewicht, gebruikt hij prednison of is er genetische aanleg, dan ga ik richting 20% of lager.
Staat het koolhydraatgehalte op de verpakking?
Nee, dat is niet verplicht. Je telt de vermelde percentages op en trekt die van 100 af, en rekent het resultaat daarna om naar energiebasis. Dat kan met koolhydraten in kattenvoer berekenen.
Veroorzaken koolhydraten diabetes bij katten?
Nee. Ze kunnen wel de druppel zijn bij een kat met aanleg of overgewicht. Het gewicht en de portiegrootte wegen daarin zwaarder dan het percentage alleen.
Is graanvrij kattenvoer automatisch koolhydraatarm?
Nee. Aardappel, erwt en tapioca leveren ook koolhydraten. Alleen de berekening geeft uitsluitsel.
Welk droogvoer zit het laagst in koolhydraten?
Van wat wij verkopen zit Ziwi Peak Air-Dried, Markus Mühle en Power of Nature het laagst, op 4 tot 5% op energiebasis, gevolgd door Thrive met kip op 11%. Kijk voor de volledige range bij droogvoer.
Twijfel je over het voer dat je nu geeft? Stuur me de analysecijfers van de verpakking, dan reken ik het gehalte voor je uit. Wil je zelf vergelijken, kijk dan bij Ziwi Peak en Thrive.