Voeding senior kat: hoe pas je het rantsoen aan?
De caloriebehoefte van een kat daalt tot ongeveer elf jaar met gemiddeld 3% per jaar en neemt daarna weer toe. Een senior kat van twaalf jaar heeft dus andere voeding nodig dan een van acht.
Senior katten worden vaak over één kam geschoren, en juist daar gaat het mis. De groep van zeven tot twaalf jaar en de groep van twaalf jaar en ouder hebben tegengestelde behoeften. Wie dat door elkaar haalt, voert de ene te veel en de andere te weinig.
Twee groepen, twee richtingen
Tot ongeveer elf jaar neemt de caloriebehoefte af met gemiddeld 3% per jaar. Beweeg je daar niet in mee, dan komt er geleidelijk gewicht bij. In de categorie van zeven tot twaalf jaar zien we dan ook veel vaker overgewicht.
Vanaf ongeveer twaalf jaar draait het om. In onderzoek aten katten vanaf tien jaar ongeveer 53 kcal per kilo lichaamsgewicht, op 12,5 jaar was dat 58 kcal en op 15 jaar zelfs 72 kcal. Dat is 36% meer. Vanaf vijftien jaar zien we dan ook veel vaker ondergewicht; na veertien jaar heeft een kat vijftien keer zoveel kans daarop.
Waarom oudere katten meer nodig hebben
Dat komt door de vertering. Ongeveer 1 op de 5 katten boven de twaalf jaar verteert eiwit minder goed: minder dan 77% in plaats van de normale 90 tot 95%. Ongeveer 1 op de 3 verteert vet minder goed, rond 80% in plaats van 90 tot 95%. Bij sommige katten van vijftien jaar en ouder zakte de vetvertering zelfs naar 30%, zonder dat er iets aan de hand was.
De kat eet dan hetzelfde, maar neemt minder op. Blijf je bij dezelfde portie, dan valt hij af. Daarom mag een kat van grofweg twaalf à veertien jaar vaak meer eten dan een kat van middelbare leeftijd.
Eiwitbeperking bij senioren is achterhaald
Het idee dat je een oudere kat eiwitarm moet voeren om de nieren te sparen, geldt niet preventief. In een studie onder 39 katten van zeven tot zeventien jaar bleek dat ze in het eerste halfjaar 4,8 tot 5,4 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht nodig hadden. Doorgerekend naar hogere leeftijden kwam een kat van zestien jaar zelfs uit op 11 gram per kilo.
In de groep die het laagste eiwitgehalte kreeg, moesten de meeste katten uit het onderzoek worden gehaald omdat ze meer dan 10% van hun gewicht verloren. Voor een gezonde senior houd ik daarom gewoon 40 tot 52% eiwit op energiebasis aan, met 37% als absolute ondergrens.
Spiermassa is het echte doel
Verlies van spiermassa heet sarcopenie en is een van de grootste problemen bij oudere katten. Je herkent het aan een kat die mager aanvoelt terwijl het gewicht op papier meevalt: de ruggengraat en heupbeenderen worden voelbaar.
Het weegt zwaar. Onderzoek liet zien dat 100 gram verlies aan spiermassa de kans op overlijden met 20% verhoogt, en 100 gram vetverlies zelfs met 40%. Katten verliezen bovendien vaak al gewicht 2,5 tot 4 jaar voordat een ziekte zichtbaar wordt.
Voeding alleen is niet genoeg. Beweging is voor spiermassa het allerbelangrijkste, op elke leeftijd. Dat hoeft geen rondrennen te zijn: springen op een verhoging, een stukje heen en weer lopen of traplopen werkt ook.
Is senior voer nodig?
Niet per definitie. Voor kitten- en volwassen voer liggen de Europese eisen vast, voor senior voer niet. Uit onderzoek blijkt dat senior voedingen gemiddeld nauwelijks verschillen van gewoon volwassen voer, en dat ze vaak juist energiearmer zijn omdat ze zich op de groep van zeven tot twaalf richten. Voor een kat van vijftien is dat precies de verkeerde kant op. Beoordeel dus de cijfers en niet het etiket. Kijken kan bij kattenvoer voor oudere katten en senior natvoer.
Vocht wordt belangrijker
Bij oudere katten houd ik 75 tot 100% vochtrijke voeding aan. Het minimum is 30 milliliter vocht per kilo lichaamsgewicht per dag, met 40 tot 60 milliliter als streefwaarde. Natvoer levert daar het grootste deel van; brok nagenoeg niets. Kijken kan bij natvoer.
Veelgestelde vragen over voeding voor de senior kat
Vanaf welke leeftijd is mijn kat senior?
Grofweg vanaf zeven jaar, met een tweede omslagpunt rond twaalf jaar. Die grens is niet zwart-wit en zegt minder dan hoe je kat er daadwerkelijk bij loopt.
Moet ik overstappen op senior voer?
Niet automatisch. Er gelden geen vaste eisen voor senior voer en sommige varianten verlagen juist het eiwitgehalte, wat ongunstig is. Een gewone voeding met voldoende eiwit kan beter passen.
Mijn oude kat wordt magerder terwijl hij gewoon eet. Hoe kan dat?
Waarschijnlijk neemt hij minder op dan hij eet. Boven de twaalf jaar verteert een deel van de katten eiwit en vet duidelijk minder goed. Vaak mag er dan gewoon meer op het bord. Laat het wel eerst nakijken door de dierenarts.
Hoe vaak moet ik mijn senior kat wegen?
Elke 2 a 4 weken en altijd op dezelfde weegschaal. Verschillen van twee tot drie ons tussen weegschalen zijn normaal en kunnen je onnodig laten schrikken of juist een echte daling verbergen. Daarnaast kan het gewicht schommelen. Hou daarom een dagboek bij.
Mijn senior kat eet minder. Is dat normaal?
Minder eetlust kan bij het ouder worden horen, maar structurele achteruitgang in eetlust of gewicht hoort altijd bij de dierenarts. Gewichtsverlies is bij katten vaak het eerste signaal, ver voordat er iets anders te zien is.
Wil je weten of de portie van jouw oudere kat nog klopt? Stuur me de leeftijd, het gewicht en het huidige voer, dan reken ik het door. Kijken kan bij kattenvoer voor oudere katten.