Voeding voor een kat met overgewicht: wat werkt?
Een kat met overgewicht heeft geen dieetvoer nodig, maar minder calorieën uit een voeding met voldoende eiwit. Je berekent de portie op het streefgewicht en niet op het huidige gewicht. Als het streefgewicht te ver uit elkaar ligt, dan neem je tussenstapjes.
Overgewicht is het meest voorkomende voedingsprobleem dat ik tegenkom. De aanpak is niet ingewikkeld, maar hij vraagt wel om twee getallen die de meeste mensen niet hebben: een eerlijke inschatting van de conditie en een streefgewicht.
Begin bij de body condition score
De body condition score is een schaal van 1 tot 9 waarmee je de vetmassa inschat. Het is geen duur laboratoriumapparaat, maar de overeenkomst met de gouden standaard is sterk.
Score | Betekenis | Afwijking van ideaal |
1 tot 3 | Ondergewicht | 10 tot 45% te licht |
4 en 5 | Ideaal gewicht | Geen |
6 | Net boven ideaal | 10 tot 15% te zwaar |
7 | Overgewicht | 20 tot 30% te zwaar |
8 | Zwaar overgewicht | 30 tot 45% te zwaar |
9 | Zwaar overgewicht | 40 tot 60% te zwaar |
Bij een score van 5 hoort een vetmassa van 20 à 30%. Voor een gecastreerde kat past een 4 vaak beter dan een 5. Voel of je de ribben kunt vinden, en schuif daarvoor de vacht opzij: bij een vervilte vacht voel je niets en trek je zo de verkeerde conclusie.
Reken erop dat je de score eerder te laag dan te hoog inschat. In onderzoek onder ruim honderd katten week het oordeel van baasjes structureel af van dat van de dierenarts, bijna altijd in het voordeel van de kat.
Wil je meer lezen over de Body Condition Score? Marilyn van Catmoneo heeft daar een fijn en duidelijk artikel over geschreven. Body Condition Score van je kat: Wanneer is je kat te dik?
Reken het streefgewicht uit
Met de score kun je terugrekenen. De formule is het huidige gewicht gedeeld door 1 plus het gemiddelde percentage overgewicht.
Een voorbeeld. Een kat van 5 kilo met een score van 7 is gemiddeld 25% te zwaar. Dan reken je 5 gedeeld door 1,25 en kom je uit op 4 kilo. Voor een score van 6 houd je gemiddeld 12,5% aan.
Belangrijke nuance: verschilt het streefgewicht meer dan een kilo van het huidige gewicht, neem dan eerst een tussenstap van maximaal een kilo. Een kat van 7 kilo werkt dus eerst naar 6 kilo. Dat scheelt doorgaans 10 à 15% in calorieën, en je voorkomt dat de portie zo klein wordt dat er tekorten ontstaan aan voedingsstoffen.
Waarom die ene kilo zoveel uitmaakt
Een kilo klinkt weinig. Omgerekend naar een mens gaat het om grofweg 15 tot 20 kilo. Het ISFM houdt het iets lager: 13,6 kilo voor een vrouw en 15,4 kilo voor een man. Dat is het gewicht dat je kat de hele dag met zich meedraagt, ook de trap op en in de vensterbank.
Waarom ik zelden dieetvoer adviseer
Veel dieetproducten verlagen het vet en verhogen de vezels, en vullen het gat op met koolhydraten. Voor een kat is dat de verkeerde richting. Ik kijk liever naar een voeding met voldoende eiwit en een beperkt koolhydraatgehalte, en stuur op de portie. Voor een kat met overgewicht ga ik richting 20% koolhydraten op energiebasis of lager, terwijl 25% het plafond is voor een gezonde kat. Narekenen kan met koolhydraten in kattenvoer berekenen.
Eiwit houd ik juist hoog: 40 tot 52% op energiebasis, met 37% als absolute ondergrens. Dat is niet alleen voor de verzadiging. Als een kat te weinig eiwit binnenkrijgt, breekt zijn lichaam spiermassa af om de rest te onderhouden, en dan val je af op de verkeerde plek.
Portiecontrole is het echte werk
– Bereken de dagbehoefte op het streefgewicht, niet op het huidige gewicht.
– Weeg de porties af met een keukenweegschaal in plaats van te scheppen.
– Verdeel de dagportie over meerdere kleine maaltijden.
– Reken snacks mee en verlaag de maaltijdportie navenant; houd alles wat aanvullend is op maximaal 10% van de calorieën.
– Weeg altijd op dezelfde weegschaal; verschillen van twee tot drie ons tussen weegschalen zijn normaal.
De dagbehoefte reken je uit met de caloriebehoefte van je kat berekenen, en wat een portie levert met calorieën in kattenvoer berekenen.
Beweging telt net zo hard mee
Voor het behoud van spiermassa is beweging het allerbelangrijkste, op elke leeftijd. Dat hoeft geen sportprogramma te zijn: springen op een verhoging, heen en weer lopen achter een speeltje aan of traplopen werkt prima. Verlies je gewicht zonder beweging, dan gaat er meer spiermassa mee dan je wilt.
Wanneer de dierenarts aan zet is
Bij fors overgewicht, bij een kat die snel afvalt zonder dat je iets veranderd hebt, of bij andere klachten hoort er eerst een dierenarts naar te kijken. Er kunnen medische oorzaken meespelen. Meer over de achtergrond lees je in overgewicht bij katten
Veelgestelde vragen over overgewicht bij katten
Hoe bereken ik het streefgewicht van mijn kat?
Deel het huidige gewicht door 1 plus het gemiddelde percentage overgewicht dat bij de body condition score hoort. Bij een score van 7 is dat 25%, dus 5 kilo gedeeld door 1,25 is 4 kilo.
Hoeveel calorieën heeft een kat met overgewicht nodig?
Bereken de behoefte op het streefgewicht en niet op het huidige gewicht. Voor een gecastreerde kat reken je bovendien met een kwart minder dan voor een intacte kat van hetzelfde gewicht.
Mag een kat met overgewicht nog snacks?
Met mate en meegerekend. Ik houd maximaal 10% van de dagelijkse calorieën aan voor alles wat aanvullend is, en verlaag de maaltijdportie met datzelfde bedrag.
Mijn kat lijkt altijd hongerig. Wat doe ik daaraan?
Verdeel dezelfde dagportie over meer kleine maaltijden en kies een voeding met meer eiwit en minder koolhydraten. Vergroot de portie niet: honger hoort er in het begin een beetje bij.
Is mijn kat wel echt te zwaar? Hij heeft gewoon een forse bouw.
Dat hoor ik vaak, en soms klopt het. Toch wordt de conditie door baasjes structureel te laag ingeschat. Voel of je de ribben kunt vinden en kijk of er een taille zichtbaar is van bovenaf.
Wil je hulp bij het streefgewicht en de portie? Stuur me het gewicht, de leeftijd, of je kat gecastreerd is en het huidige voer, dan reken ik het door. Kijken kan bij natvoer